یکبار دیگر کارگاه رنگ فرصتی شد تا تغییراتی در محیط دانشگاه ایجاد کنیم. این بار اما با رویکردی متفاوت.

در میان درختان فضای سبز دانشگاه و دقیقاً در مسیر کارگاه هنر (سالن باغ) اتاقکی وجود دارد که محل نگهداری وسایل باغبانی است. ظاهر به هم ریخته و فاقد ظرافت این اتاقک مرا ترغیب می کند تا با کمک دانشجویان دست به کار تغییر آن شویم.
(گرافیتی روی درب اتاقک اثر محمد نجفی است که طی یکی دیگر از ورکشاپ های من اجرا شده است: گرافیتی استنسیل بر دیوارهای دانشگاه علمی کاربردی لارستان)
ما قصد داریم با رنگ آمیزی این بنا آن را به یک اثر هنری محیطی تبدیل کنیم. و برای رسیدن به این هدف سعی ما این است که این بنا را با توجه به محیط اطراف آن و شکل و ظاهر فعلی آن نقاشی کنیم.
مطمئناً ما نمی خواهیم ظاهر فعلی این بنا را زیر رنگ های نقاشی پنهان کنیم (همان کاری که شهر داری ها برای مخفی کردن نماهای نا زیبای شهری انجام می دهند) بلکه قصد داریم این اتاقک همچنان همان اتاقک قبلی باشد.
دومین نکته هم اینکه برای نقاشی این بنا به محیط اطراف آن توجه داریم . در نقاشی بنا های شهری همیشه این امکان وجود دارد که یک بنا پس از نقاشی به حجمی نا متجانس با محیط و زیستگاه اطراف تبدیل شود.

 اواخر تابستان که به دانشگاه آمدم دیدم که آثار محیطی ما همچنان پابرجاست و باد و طوفان های شدید تابستانی اثری بر آنها نداشته است.
اما ظاهراً اگر  ابر باد و مه خوشید و فلک هم حتی با ما یار باشد دانشگاه همچنان چشم دیدن این آثار را ندارد.
دانشگاه قبل از آغاز مهر و بازگشت دانشجویان بعضی از آثار محیطی، که در فضای باغ اجرا کرده بودیم را بدون اجازه از بین برده است. ( آثار محیطی با زباله (2) و  آثار محیطی با زباله (1))
در این بین انچه برای من جالب بود صحنه ای بود که در عکس می بینید. به واسطه ی این ماجرا دو اثر محیطی ما که هیچ ارتباطی با یکدیگر نداشتند. همنشین شده اند. (گرافیتی های مفهومی در محیط دانشگاه  و  خلق آثار محیطی با زباله (2) )
و اکنون می توان از ترکیب این دو مفاهیم دیگری دریافت کرد.
این خصوصیات اثر محیطی  من را مجذوب خود می کند. هنرمند اثر را خلق می کند و ادامه ماجرا را به اتفاقات محیط می سپارد.

با اجرای همزمان چند اثر مفهومی جو دانشگاه شدیداً تحت تاثیر قرار گرفته و این گواه بر این ادعاست که تلاش ما نتیجه بخش بوده است.
در ادامه ی این صفحه خلاصه ای از تصاویر سه اثر دیگر را می بینیم. که همراه با آثاری که پیش از این معرفی شد (در دانشگاه علمی کاربردی لار ستان) اجرا شده است.

1. عاطفه جهان پناه از آنجا که خود شاعر است و طبعی شاعرانه دارد دوست دارد بر اساس این قطعه ادبی اثری محیطی اش را طراحی کند:
(پروانه ی احساسم در تار عنکبوتی افتاده که عنکبوتش سیر است .نه میتواندپرواز کند نه میتواند بمیرد)

در جلسات ایده پردازی برخی دانشجویان ایده هایی را ارائه می کردند که مشابه آنها را پیش از آن دیده بودم. یکی از آن گونه ایده ها اجرای اثر محیطی بوسیله زباله بود که با وجود تکراری بودن دست به اجرای آنها زدیم.
برای این کار چند دلیل داشتم:
نخست اینکه معتقدم در اجرای یک اثر محیطی شرایط محیط است که ما را ترغیب به اجرا می کند و مشابه داشتن ایده دلیل قانع کننده ای نیست برای انصراف.
دوم اینکه ما فکر می کنیم هنگام اجرا ، شرایط منحصر به فرد محیط به هر حال مسیر اجرا را به سوی خاص بودن سوق می دهد.
و در نهایت اینکه هدف ما در حال حاضر کسب نام و شهرت در زمینه هنر مفهومی نیست. ما قصد داریم با اجرای این مفاهیم مخاطب هایمان را در دانشگاه تحت تاثیر قرار دهیم، همین!

اینجا هوا خیلی گرم است و آب سرد کن ها آب خنک دارند و دانشگاه هم لطف دارد و به مقدار فراوان لیوان یک بار مصرف در اختیار دانشجویان قرار می دهد.

در جلسات ایده پردازی برخی دانشجویان ایده هایی را ارائه می کردند که مشابه آنها را پیش از آن دیده بودم. یکی از آن گونه ایده ها اجرای اثر محیطی بوسیله زباله بود که با وجود تکراری بودن دست به اجرای آنها زدیم.
برای این کار چند دلیل داشتم:
نخست اینکه معتقدم در اجرای یک اثر محیطی شرایط محیط است که ما را ترغیب به اجرا می کند و مشابه داشتن ایده دلیل قانع کننده ای نیست برای انصراف.
دوم اینکه ما فکر می کنیم هنگام اجرا ، شرایط منحصر به فرد محیط به هر حال مسیر اجرا را به سوی خاص بودن سوق می دهد.
و در نهایت اینکه هدف ما در حال حاضر کسب نام و شهرت در زمینه هنر مفهومی نیست. ما قصد داریم با اجرای این مفاهیم مخاطب هایمان را در دانشگاه تحت تاثیر قرار دهیم، همین!

این قوطی ها با آن رنگ و لعاب زیبایشان چند روز قبل در ویترین بوفه دانشگاه چشم نوازی می کرده اند اما امروز به زباله هایی تبدیل شده اند که باعث زشتی و آلودگی است.

درخت ابریشم (Albizia julibrissin) میوه هایی شبیه باقلا دارد با این تفاوت که اندازه آن بزرگتر است و وقتی میوه ها روی شاخه خشک شود در اثر وزش باد یا هر حرکت دیگری صدای دانه ها از درون آن شنیده می شود.
وجود چند درخت ابریشم در فضای سبز دانشگاه و فراوانی میوه های خشکیده ی این درخت الهام بخش مینا فتحی بود برای اجرای یک کار محیطی.
گزارش تصویری مراحل اجرای این اثر هنری را در ادامه مطلب ببینید.

نام این اثر مفهومی (مشارکتی) درخت آرزوها نبود اما طی جریان اجرا، ماجرا هایی بر آن گذشت که دیگران اینگونه خطاب اش کردند و عاقبت ما نتوانستیم نام بهتری برایش انتخاب کنیم و این شد که ما هم گفتیم درخت آرزوها!
در گوشه ای از فضای داخلی دانشگاه که اتفاقاً همجوار کارگاه هنر است و مکانی پر رفت و آمد. دو خمره ی بزرگ قرار دارد که با کم سلیقگی روی آن نقاشی و برجسته کاری شده است.
اینکه اثر کیست و چند سال است. اینجاست را نمی دانیم. اما احساس کردیم منزلت هنری اش ارتباطی با فضای آکادمیک ندارد و دیدار هر روزه اش کلافه امان کرده است.
بنابر این قرار بر این شد که با توجه به شکل و کاربرد آن ایده پردازی کنیم و از آن در اجرای یک اثر مفهومی استفاده کنیم.

دیدار با دکتر نادعلیان در جزیره هرمز بی آنکه بخواهم آنچنان برایم تاثیرگذار بود که در مدت زمانی کوتاه همراه با دانشجویان دست به کار شده و نخستین آثار مفهومی امان را در محیط دانشگاه خلق کردیم.
برای آمادگی دانشجویان ابتدا ورک شاپ مفصلی در رابطه با هنر های مفهومی برگزار شد. طی جلسات این ورکشاپ تعریف های مشخصی از هنر مفهومی و دیگر زیر شاخه های آن ارایه و مثال های متنوعی  در قالب فیلم و تصویر به نمایش در آمد. در انتهای هر جلسه نیز برای ایجاد تنوع، جلسات ایده پردازی در محیط باز دانشگاه  برگزار می شد.

در این قسمت گزارش تصویری یکی از این آثار را می بینید:
در محیط دانشگاه درخت نخل کهنسالی وجود دارد که بخشی از تنه ی آن احتمالاً بنا بر دلایل طبیعی از بین رفته است.



داوود پشتر دانشجوی کارشناسی گرافیک ایده اولیه این اثر مفهومی را برای من مطرح می کند. پس از تکمیل این ایده قرار بر این می شود که آن را در این مکان اجرا کنیم.

مجموعه تصاویری که در ادامه می بینید حرکت هنری را نشان می دهد که سعی می کند با بهره بردن از نماد های گرافیکی و تکنیک گرافیتی استنسیل به خلق مفهوم بپردازد.
به چند دلیل معتقدم نمی توان این حرکت هنری را صرفاً گرافیتی دانست.
نخست آنکه بر خلاف آن نوع تصویر سازی که در گرافیتی استنسیل وجود دارد.  سعی کردیم با استفاده از چند پیکتوگرام  و تکرار آن تصویر سازی کنیم.
و دوم آنکه این تصویر سازی ها با توجه به موقعیت و محیط برنامه ریزی شده اند و اغلب آنها به تنهایی، عاری از مفهوم مورد نظر هستند.

موقعیت شماره یک:
در حیاط دانشگاه تابلو اعلانات فلزی کوچکی به رنگ سفید قرار دارد. از دو سمت این تابلو برای چسباندن اعلانات استفاده می شود.

دکتر احمد نادعلیان چهره ای آشنا در حیطه هنرهای جدید، بویژه هنرهای محیطی است. سابقه پر بار و درخشان او باعث شده است که طی سال های اخیر پیوسته نام او در کنار معدود هنرمندان شاخص هنرهای محیطی مورد توجه فستیوال ها و محافل هنری جهان باشد.

دکتر نادعلیان دارای سوابقی در زمینه طراحی و نقاشی است اما آنچه باعث شد نام او بر سر زبان ها بیفتد و جامعه هنری با جدیت بیشتری فعالیت های هنری اش را دنبال کند کارهای محیطی بود که در قالب حجاری نقش ماهی بر سنگ های مسیر رودخانه انجام داد. و آن را هنر رودخانه نامید. (هنری که در گستره ی جهانی همچنان ادامه دارد)

اما نقطه عطف سوابق هنری دکتر نادعلیان به آثار محیطی مربوط می شود که در جزیره هرمز اجرا کرده است. (مهر های استوانه ای ، نقاشی چهره ها با خاک های رنگی جزیره ، دوچرخه صلح و ...) طی سال های اخیر خود نادعلیان متوجه تاثیر مثبت جزیره هرمز در روند شکل گیری آثار محیطی اش شده است . بنابر این با جدیت بیشتری فعالیت هنری خود را در این جزیره متمرکز کرده است. برگزاری چندین جشنواره هنر محیطی ، برپایی هنرمند سرای خلیج فارس و موزه دائمی هنرهای محیطی گواه بر این ادعاست.

تعطیلات ایام نوروز فرصتی شد برای سفر به جزیره هرمز. مطلع شدم که دکتر نادعلیان نیز در آن ایام در هرمز حضور دارند. از طریق ایمیل و تلفن تماس گرفتم و ایشان را در جریان برنامه سفر و سوابق هنری ام قرار دادم. استقبال ایشان باعث شد که به اتفاق تعدادی از دوستان مصمم شویم در کنار بازدید از جزیره برنامه هایی نیز برای اجرای هنری داشته باشیم.

ترجیح دادم این اجرا های به گونه ای با گرافیک و تایپوگرافی مرتبط باشد پس از مشورت با دکتر نادعلیان توافق کردیم که به کمک استنسیل و خاک های رنگی هرمز حروف و نقش مایه هایی را به روی دیوارهای اطراف هنرمند سراچاپ کنیم.

تبدیل حروف نوشتار به الگوهای تکرار شونده (type) توسط گوتنبرگ نقطه عطفی در تاریخ تایپوگرافی و طراحی گرافیک بود. و اما اکنون ما طراحان گرافیک در 27 آپریل 2010 هر یک همچون الگویی تکرار شونده هستیم که در کنار یکدیگرعبارت خانواده گرافیک را معنا می کنیم.